| Lewis & Short Latin Dictionary
| Corpus | Words | Max. Inst. | Freq./10K | Min. Inst. | Freq./10K |
| Latin Texts | 3405121 | 887 | 2.60 | 773 | 2.27 |
| Click on a number in the Max. Inst. column to search for this word in that group of texts. | Click on a number in the Freq./10K column for a more detailed frequency table. |
imperâtor (inp-), ôris (archaic form induperator, Enn. Ann. v. 86; 332; 350; 552 Vahl.; Lucr. 4, 967; 5, 1227; cf. 1. init.; but in Enn. also imperator, Trag. v. 34 Vahl.), m. [id.]. I. Orig., milit. t. t., a commander-in-chief, general, = stratêgos (cf.: dux, ductor). A. In gen.: si forte quaereretur, quae esset ars imperatoris, constituendum putarem principio, quis esset imperator: qui cum esset constitutus administrator quidam belli gerendi, tum adjungeremus de exercitu, de castris, etc.... de reliquis rebus, quae essent propriae belli administrandi: quarum qui essent animo et scientia compotes, eos esse imperatores dicerem, utererque exemplis Africanorum et Maximorum; Epaminondam atque Hannibalem atque ejus generis homines nominarem , Cic. de Or. 1, 48, 210: aliae sunt legati partes, aliae imperatoris: alter omnia agere ad praescriptum, alter libere ad summam rerum consulere debet , Caes. B. C. 3, 51, 4: sapiens et callidus imperator , Cic. Inv. 1, 34, 58: bonus ac fortis , id. de Or. 2, 44, 187; cf.: egregie fortis et bonus , id. ib. 2, 66, 268: eosdem labores non aeque esse graves imperatori et militi , id. Tusc. 2, 26, 62: ego sic existimo in summo imperatore quatuor has res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem, etc. , id. de Imp. Pomp. 10, 28: unum ad id bellum imperatorem deposci , id. ib. 2, 5: nomen invicti imperatoris , id. Verr. 2.4.38.§ 82: Themistocles ... imperator bello Persico , id. Lael. 12, 42: cum pro se quisque in conspectu imperatoris ... operam navare cuperet , Caes. B. G. 2.25 fin.: insece, Musa, manu Romanorum induperator Quod quisque in bello gessit cum rege Philippo, Enn. ap. Gell. 18, 9, 3 (Ann. v. 332 Vahl.): induperatores pugnare ac proelia obire , Lucr. 4, 967.--As a title, placed after the name: M. Cicero S. D. C. Antonio M. F. Imp. , Cic. Fam. 5, 5 inscr.: Cn. Pompeio Cn. F. Magno Imperatori , id. ib. 5, 7 inscr.: Vatinio Imp. S. , id. ib. 5, 11 et saep. -- B. In partic., pregn., in the times of the republic, a title of honor conferred on a general after any important victory: his rebus gestis Curio se in castra ad Bagradam recepit, atque universi exercitus conclamatione Imperator appellatur , Caes. B. C. 2, 26, 1; cf.: Pompeius eo proelio Imperator est appellatus , id. ib. 3, 71, 3; Cic. Phil. 14.4.11; 14.5.12; Caes. B. C. 3, 31, 1; Liv. 27, 19, 4; Inscr. Orell. 542; 3417 sq. (cf. also Plin. Pan. 12, 1).-- II. Transf. beyond the milit. sphere. A. In gen., a commander, leader, chief, director, ruler, master: (Romani) immutato more annua imperia, binos imperatores sibi fecere , i. e. consuls, Sall. C. 6, 7: (vis venti) Induperatorem classis super aequora verrit , admiral, Lucr. 5, 1227: imperator histricus , director, manager, Plaut. Poen. prol. 4: di te servassint semper ... salus interioris hominis amorisque inperator , id. As. 3.3.66: familiae , id. Capt. 2.2.57: nolo eundem populum imperatorem et portitorem esse terrarum , Cic. Fragm. ap. Non. 24, 22 (Rep. 4, 7 Mos.): dux et imperator vitae mortalium animus est , Sall. J. 1, 3: vitae nostrae necisque , Plin. 29, 1, 5, § 11.-- B. In partic. 1. An epithet of Jupiter, Cic. Verr. 2.4.58.§ 129: signum Jovis Imperatoris , Liv. 6.29.8.-- 2. The conqueror at a game of chess, Vop. Proc. 13, 2.-- 3. The title of the Roman emperors, placed either before or after the name (cf. I.); before it , Suet. Caes. 76; Claud. 12; 26: IMP. CAESARI DIVI IVLI F. , Inscr. Orell. 596; so ib. 597; 600; 602; 604 sq.; after it , Suet. Oth. 2; Plin. 5, 2, 1, § 20; Plin. Ep. 3, 5, 9; 4, 17, 8; 4, 22, 4.--Hence afterwards absol.: Imperator , a Roman emperor, Tac. A. 3, 74: velut praesagium insequentis casus, quo medius inter utriusque filios exstitit Imperator , Suet. Galb. 6; id. Claud. 13; 29; id. Galb. 3, 6, 20; id. Vit. 3 et saep.
|