| Lewis & Short Latin Dictionary
| Corpus | Words | Max. Inst. | Freq./10K | Min. Inst. | Freq./10K |
| Latin Texts | 3405121 | 1999 | 5.87 | 956 | 2.81 |
| Click on a number in the Max. Inst. column to search for this word in that group of texts. | Click on a number in the Freq./10K column for a more detailed frequency table. |
anima, ae, f. (gen. animâï, Lucr. 1, 112; 3, 150 et saep.; cf. Neue, Formenl. I. p. 12; Lachm. ad Lucr. 1, 29; dat. and abl. plur. regul. animis, Cic. Fam. 14, 14; Lact. Inst. 6, 20, 19; 7, 2, 1; Arn. 2, 18; 2, 30; 2, 33; Aug. Civ. Dei, 13, 18; 13, 19; id. Ver. Relig. 22, 43: animabus, only in eccl. and later Lat. , Vulg. Exod. 30, 12; ib. Psa. 77, 18; ib. Matt. 11, 29; ib. Heb. 13, 17 et saep.; Tert. adv. Marc. 4, 34; id. Anim. 33 al.; Aug. Civ. Dei, 19, 23; Prud. c. Symm. 1, 531; Aus. Rer. Odyss. 11; Serv. ad Verg. A. 6.136 al.; Neue, Formenl. I. p. 29) [v. animus], pr. that which blows or breathes; hence, I. Lit., air, a current of air, a breeze, wind (mostly poet.): ne quid animae forte amittat dormiens , Plaut. Aul. 2.4.23 sq.: vela ventorum animae immittere , Att. ap. Non. p. 234, 9 (Trag. Rel. p. 137 Rib.): aurarum leves animae , Lucr. 5, 236: prece quaesit Ventorum pavidus paces animasque secundas , he anxiously implores a lull in the winds and a favoring breeze, id. 5, 1229: impellunt animae lintea , Hor. C. 4.12.2: Ne dubites quin haec animaï turbida sit vis , Lucr. 6, 693: Quantum ignes animaeque valent (of the wind in the workshop of Vulcan) , Verg. A. 8.403.--Also of a flame of fire (blowing like the air): noctilucam tollo, ad focum fero, inflo; anima reviviscit , Varr. ap. Non. p. 234, 5.-- II. Transf. A. In gen., the air, as an element, like fire, water, and earth (mostly poet.): aqua, terra, anima et sol , Enn. ap. Varr. R. R. 1, 4, 1: qui quattuor ex rebus posse omnia rentur, Ex igni, terrâ atque animâ, procrescere et imbri , Lucr. 1, 715: ut, quem ad modum ignis animae, sic anima aquae, quodque anima aquae, id aqua terrae proportione redderet. Earum quattuor rerum etc. , Cic. Tim. 5: utrum (animus) sit ignis, an anima, an sanguis , id. Ac. 2, 39, 124: si anima est (animus), fortasse dissipabitur , id. Tusc. 1, 1, 24; 1, 25, 6: si deus aut anima aut ignis est, idem est animus hominis , id. ib. 1, 26, 65: animus ex inflammatâ animâ constat, ut potissimum videri video Panaetio , id. ib. 1, 18, 42: Semina terrarumque animaeque , Verg. E. 6.32.-- B. The air inhaled and exhaled, breath (concr.); while spiritus denotes orig. breathing (abstr.; very freq. in prose and poetry); cf. Cic. N. D. 2, 54, 136: excipiat animam eam, quae ducta sit spiritu , Plaut. As. 5.2.44: animam compressi, aurem admovi , Ter. Phorm. 5, 6, 28 Ruhnk.: animam recipe , take breath, id. Ad. 3, 2, 26: cum spiritus ejus (sc. Demosthenis) esset angustior, tantum continendâ animâ in dicendo est assecutus, ut, etc. , Cic. de Or. 1, 61, 261: ne circuitus ipse verborum sit longior quam vires atque anima patiatur , id. ib. 3, 49, 191; 3, 46, 181; id. N. D. 2, 54, 136: fetida anima nasum oppugnat , Titin. ap. Non. p. 233, 5 (Com. Rel. p. 136 Rib.); Caecil. ib. 9: qui non modo animum integrum, sed ne animam quidem puram conservare potuisset , Cic. Verr. 2.3.58: animas et olentia Medi Ora fovent illo, with this the Medes correct their breath, etc., Verg. G. 2.134: respiramen iterque Eripiunt animae , Ov. M. 12.143; cf. id. F. 1, 425: animae gravitas , bad smell of the breath, Plin. 20, 9, 35, § 91; cf. id. 11, 37, 72, § 188; 22, 25, 64, § 132 al.: artavit clusitque animam , Luc. 4, 370; so Tac. A. 6, 50: spes illorum abominatio animae , Vulg. Job, 11, 20.--Of breath exhaled: inspirant graves animas , Ov. M. 4.498.-- Of the air breathed into a musical instrument , a breath of air, Varr. ap. Non. p. 233. 13.--Since air is a necessary condition of life, C. 1.. The vital principle, the breath of life: animus est, quo sapimus, anima, quâ vivimus , Non. p. 426, 27 (hence anima denotes the animal principle of life, in distinction from animus, the spiritual, reasoning, willing principle; very freq. in Lucr. and class.): Mater est terra, ea parit corpus, animam aether adjugat , Pac. ap. Non. p. 75, 11 (Trag. Rel. p. 88 Rib.): tunc cum primis ratione sagaci, Unde anima atque animi constet natura, videndum , whence spring life and the nature of the mind, Lucr. 1, 131; 3, 158 sq.; so id. 3, 417 sq.; 3, 565; 3, 705; 2, 950; 4, 922; 4, 944; 4, 959; 6, 798; 6, 1223; 6, 1233 et saep.: deus totus est sensuus, totus visuus, totus audituus, totus animae, totus animi, totus sui , Plin. 2, 7, 5, § 14 Jan: quaedam (animantia) animum habent, quaedam tantum animam , Sen. Ep. 58: anima omnis carnis in sanguine est , Vulg. Lev. 17, 14 al.--Hence, 2. In gen., life: cum anima corpus liquerit , Att. Trag. Rel. p. 214 Rib.: Animae pauxillulum in me habet , Naev. Com. Rel. p. 14 Rib.: Date ferrum, quî me animâ privem , Enn. ap. Non. p. 474, 31 (Trag. Rel. p. 37 Rib.): me dicabo atque animam devôvo (i. e. devovero) hostibus , Att. ap. Non. p. 98, 12 (Trag. Rel. p. 283 Rib.): conficit animam vis volneris , Att. Trag. Rel. p. 209 Rib.: adimere animam , Plaut. Mil. 3.1.137; so id. Men. 5.5.7: exstinguere , Ter. Ad. 3, 2, 16: relinquere , id. ib. 3, 4, 52: edere , Cic. Sest. 38: de vestrâ vitâ, de conjugum vestrarum ac liberorum animâ judicandum est , id. Cat. 4.9.18: si tibi omnia sua praeter animam tradidit , id. Rosc. Am. 50: libertas et anima nostra in dubio est , Sall. C. 52, 6: pauci, quibus relicta est anima, clausi in tenebris, etc. , id. J. 14, 15; cf. retinere , id. ib. 31, 20: de manu viri et fratris ejus requiram animam hominis , Vulg. Gen. 9, 5; ib. Matt. 2, 20; ib. 1 Cor. 14, 7: animam agere , to give up the ghost, to die, Cic. Tusc. 1, 9, 19; so also efflare , to expire, id. ib.; id. Mil. 18 fin.; Suet. Aug. 99; so, exhalare , Ov. M. 15.528; and, exspirare , id. ib. 5.106 (cf. in Gr. thumon apopneein, psuchên ekpneein, bion apopsuchein, etc.): deponere , Nep. Hann. 1, 3: ponere , Vulg. Joan. 10, 17; 13, 27: amittere , Lucr. 6, 1233: emittere , Nep. Epam. 9, 3 Br. (so in Gr. aphienai tên psuchên): proicere , Verg. A. 6.436: purpuream vomit ille animam, said of a wounded man , id. ib. 9.349.--In Vulg. Matt. 16, 25 and 26, anima in v. 25 seems to pass to the higher meaning, soul, (cf. infra, II. D.) in v. 26, as hê psuchê in the original also can do.--Poet.: anima amphorae , the fumes of wine, Phaedr. 3, 1: Ni ego illi puteo, si occepso, animam omnem intertraxero, draw up all the life of that well, i. e. draw it dry, Plaut. Am. 2.2.41.--Trop.: corpus imperii unius praesidis nutu, quasi animâ et mente, regeretur , Flor. 4, 3: accentus quasi anima vocis est , Pompon. p. 67 Lind.--Prov.: animam debere, to owe life itself, of one deeply in debt: quid si animam debet? Ter. Phorm. 4, 3, 56 (Graecum proverbium: kai autên tên psuchên opheilei, Don.).--Metaph., applied to plants and other things possessing organic life, Sen. Ep. 58; so Plin. 17, 21, 35, § 152; 31, 1, 1, § 3; 14, 1, 3, § 16 al.-- 3. Meton., a creature endowed with anima, a living being: ova parere solet genu' pennis condecoratum, non animam , Enn. ap. Varr. L. L. 5, 10, 18: hi (deos) fibris animâque litant , Stat. Th. 2, 246; Vulg. Gen. 2, 7; ib. Josh. 11, 11; ib. Luc. 9, 56; ib. Act. 2, 43 et saep.: animae rationis expertes , Lact. 3, 8.--So esp. of men (as we also say souls for persons; poet. or in post-Aug. prose): egregias animas, quae sanguine nobis Hanc patriam peperere suo, etc. , Verg. A. 11.24: animae quales nec candidiores, etc. , Hor. S. 1, 5, 41; Luc. 5, 322: vos Treveri et ceterae servientium animae , ministering spirits, Tac. H. 4, 32.--So in enumerations in eccl. Lat.: hos genuit Jacob sedecim animas , Vulg. Gen. 46, 18; 46, 22; ib. Act. 2, 41; 7, 14.--Of slaves (eccl. Lat.): merces animarum hominum , Vulg. Apoc. 18, 13 (after the use of hê psuchê and ). --Hence, also, souls separated from the body, the shades of the Lower World, manes: Unde (ex Averno) animae excitantur , Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 16, 37: tu pias laetis animas reponis Sedibus , Hor. C. 1.10.17; cf. id. S. 1, 8, 29: animamque sepulcro Condimus , Verg. A. 3.67; Ov. M. 7.612; so id. ib. 8.488; 10, 41; 14, 411; 15, 158; Suet. Caes. 88; so, vita: tenuîs sine corpore vitas volitare , Verg. A. 6.292.--So in eccl. Lat. of departed spirits: timete eum, qui potest animam et corpus perdere in Gehennam , Vulg. Matt. 10, 28 bis: non derelinques animam meam in Inferno , ib. Act. 2, 27; ib. Apoc. 6, 9; 20, 4.--4. As expressive of love: vos, meae carissimae animae , my dearest souls, Cic. Fam. 14, 14; 14, 18: Pro quâ non metuam mori, Si parcent animae fata superstiti , the dear surviving life, Hor. C. 3.9.12; cf.: animae dimidium meae , id. ib. 1.3.8: meae pars animae , id. ib. 2.17.5.-- D. Sometimes for animus, as the rational soul of man. a. The mind as the seat of thought (cf. animus, II. A.): anima rationis consiliique particeps , Cic. N.D.1, 31, 87: causa in animâ sensuque meo penitus affixa atque insita , id. Verr. 2.5.53: ingenii facinora, sicut anima, immortalia sunt , Sall. J. 2, 2.--So often in eccl. Lat.: ad te Domine, levavi animam meam , Vulg. Psa. 24, 1; 102, 1; 118, 129: magnificat anima mea Dominum , ib. Luc. 1, 46; ib. Act. 15, 24 al.-- b. As the seat of feeling (cf. animus, II. B.): sapimus animo, fruimur animâ: sine animo anima est debilis , Att. ap. Non. p. 426, 29 (Trag. Rel. p. 175 Rib.): desiderat anima mea ad te, Deus , Vulg. Psa. 41, 2: tristis est anima mea , ib. Matt. 26, 38; ib. Joan. 10, 27 et saep.-- E. For consciousness (cf. animus, II. A. 3. and conscientia, II. A.): cum perhibetur animam liquisse , Lucr. 3, 598; in this phrase animus is more common.
|